Buitenland

Het aantal vluchtelingen dat Nederland bereikt is enorm teruggelopen en de politieke en media-aandacht zijn afgezwakt. Hoe zit het met de vluchtelingencrisis? Is die voorbij? En hoeveel asielzoekers kwamen er vorig jaar nu echt? 

Nu blijkt bijvoorbeeld dat in Duitsland vorig jaar de 1 miljoen helemaal niet gehaald is. In een analyse in EenVandaag kijken we naar de feiten en cijfers met onafhankelijk statisticus Flip van Dyke en Luuk Korlaar, woordvoerder van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.

De situatie in 2015: Duitsland verwelkomde de meeste asielzoekers 

In 2015 kwamen ruim 1 miljoen asielzoekers over de Middellandse Zee naar Europa (om precies te zijn telde de UNHCR er 1.015.078). Dan waren er ook nog ongeveer 250.000 asielzoekers uit de Balkan en Oekraïne. In totaal vroegen 1,25 miljoen mensen asiel aan in een van EU-lidstaten plus Zwitserland. Het land dat de meeste asielzoekers welkom heette was natuurlijk Duitsland, maar hoeveel mensen daar asiel hebben aangevraagd is nog steeds niet helemaal duidelijk. In januari werd bekend dat er in het EASY-systeem, het Duitse systeem waarin de eerste registratie van asielzoekers plaatsvindt, 1.092.000 mensen geregistreerd waren. Maar al snel bleek dat er sprake was van dubbele registraties, bijvoorbeeld omdat een asielzoeker in de ene Duitse deelstaat werd geregistreerd en later in een andere. Daarnaast reisden sommige in Duitsland geregistreerde asielzoekers verder naar een ander land.

Een rapport van een Duits arbeidsinstituut houdt het op 810.000 asielzoekers die in 2015 binnenkwamen en nu nog in Duitsland leven. De directeur van de Duitse immigratiedienst geeft toe het aantal niet precies te weten, maar hij weet wel dat het er in ieder geval nooit 1 miljoen geweest zijn, zei hij in dit interview met Bild

Vluchtelingendeal met Turkije

Het is nog steeds erg spannend of de vluchtelingendeal met Turkije standhoudt en de meningen verschillen over de vraag of dit de beste oplossing is voor de vluchtelingencrisis. Maar één ding is in ieder geval opvallend: vanaf 20 maart 2016, het moment dat de deal gesloten werd daalde het aantal asielzoekers dat Griekenland bereikte drastisch. De afspraak is dat iedere asielzoeker die de oversteek maakt van Turkije naar Griekenland per kerende boot teruggestuurd wordt. 

Griekenland

Ook onderdeel van de deal is dat asielzoekers die aankomen op de Griekse eilanden niet meer naar het Griekse vasteland worden gebracht. Dit zorgt ervoor dat de Griekse eilanden steeds voller raken. Er zijn 7.500 opvangplekken op verschillende Griekse eilanden, maar er worden nu 12.500 mensen opgevangen.

Daarnaast kunnen asielzoekers die al op het Griekse vasteland zijn, niet meer verder reizen, omdat de Balkanroute volledig is afgesloten. Dit komt doordat verschillende landen, waaronder Macedonië, hekken langs de grens hebben opgetrokken. Hierdoor leven er 39.000 asielzoekers in kampen in Griekenland. Zij hebben nagenoeg allemaal een asielaanvraag gedaan en moeten dus de procedure doorlopen. Als ze mogen blijven laat een ander EU-land ze overvliegen, als blijkt dat ze in hun land van herkomst geen gevaar lopen moeten ze terug, is de theorie. In totaal zijn maar 3.493 vluchtelingen uit Griekenland overgebracht naar een andere EU-lidstaat (waarvan 439 naar Nederland). En Griekenland heeft de grootste moeite om al die asielaanvragen te behandelen. VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR is de Griekse overheid te hulp geschoten door een pre-registratie in te voeren.

Van het overgrote deel van de asielzoekers in Griekenland is de procedure dus nog niet in behandeling, terwijl de meesten wel al maanden in Griekenland zijn. De situatie in vluchtelingenkampen in Griekenland is op sommige locaties erbarmelijk. Al sinds 2011 worden er uit de meeste EU-landen geen asielzoekers meer teruggestuurd naar Griekenland. Toen oordeelde Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens dat dat niet meer mag, omdat de opvangfaciliteiten onder de maat waren. Ook nu klagen asielzoekers over slechte sanitaire voorzieningen en een gebrek aan goede gezondheidszorg in de kampen. 

Een alternatieve route

Dan is er nog die andere migrantenroute richting Europa, waar de aantallen niet teruglopen. Het is opvallend hoe de aantallen van de migranten die oversteken vanuit Libië naar Italië overeenkomen met vorig jaar. 

De angst was dat migranten die eerst via Griekenland wilden reizen, na de Turkije-deal de route via Libië en Italië zouden nemen. Maar als we kijken naar de herkomst van de migranten die in Italië aankomen, lijkt dat niet het geval. In de top tien van herkomstlanden zien we Syrië, Irak of Afghanistan niet staan. 

Nederland

We kunnen dus niet zeggen dat de vluchtelingencrisis voorbij is, we merken er in Nederland gewoon minder van. In 2015 kwamen er 43.000 asielzoekers aan in Nederland. Tot en met juli dit jaar hebben 9.842 mensen een eerste asielaanvraag gedaan.

  • Voor meer informatie, klik hier voor de maandelijkse updates van de IND aangaande asielaanvragen.

Visumvrij reizen voor Turkije

Maar voor hoe lang blijven we uit de wind? Eén van de afspraken in de EU-Turkije deal was dat Turken zonder visum naar Europa mogen reizen. Om aan alle voorwaarden daarvoor te voldoen moeten de Turken hun anti-terrorismewetgeving aanpassen. Dat was de Turkse president Erdogan al niet van plan en dat is hij na de couppoging van 15 juli zeker niet. Erdogan voert intussen wel de druk op door te eisen dat de Turken per oktober zonder visum naar Europa kunnen reizen. Hij dreigt anders de stekker uit de deal te trekken. Of het visumvrij reizen voor de Turken er komt, en of Erdogan daadwerkelijk de deal opzegt als dat niet zo is, daar zal het de komende weken om spannen.